• Strona główna AGH
  • AGH Main Page
 
Szukaj w systemie LAB
grupa / kierunek:
Górnictwo / Geotechnika i budownictwo

Przyczyny występowania, lokalizacji, profilaktyka i prognozowanie zjawisk dynamicznych (tąpania, wstrząsy, strefy koncentracji naprężeń) w kopalniach podziemnych.

Kierownik: prof. dr hab. inż. A. Tajduś, prof. dr hab. inż. T. Majcherczyk, prof. dr hab. inż. A. Zorychta
Jednostka wiodąca: Katedra Geomechaniki, Budownictwa i Geotechniki; Katedra Górnictwa Podziemnego.
Wydział Górnictwa i Geoinżynierii
Główni wykonawcy:
dr hab. inż. M. Cała, dr inż. P. Małkowski, dr inż. Z. Niedbalski, dr inż. J. Flisiak, dr inż. A. Szumiński, dr inż. Zbigniew Burtan, dr inż. Dariusz Chlebowski
Cele ogólne badań:
1. Ocena skłonności górotworu do tąpań.
2. Ocena skłonności węgla do tąpań.
3. Prognoza stanu naprężenia i wytężenia górotworu dla oceny stanu zagrożenia tąpaniami.
4. Analiza wyników badań geomechanicznych i geofizycznych w aspekcie stanu zagrożenia tąpaniami.
5. Koordynacja frontów eksploatacyjnych dla minimalizowania zjawisk dynamicznych.
6. Analiza uwarunkowań występowania zagrożenia wstrząsami i tąpaniami w aspekcie oceny jego wielkości oraz doboru profilaktyki tąpaniowej.
Projekty w ramach których realizowany jest temat:
Badania statutowe:
1. Metody oceny zagrożenia sejsmicznego w kopalniach rud miedzi.
2. Analiza wyników badań próbek skalnych w sztywnej maszynie wytrzymałościowej dla określenia skłonności skał do tąpań.
3. Geomechaniczne zasady doboru profilaktyki tąpaniowej w kopalnaich rud miedzi. Termin realizacji: 2003-2006.

Badania własne:
1. Numeryczne modelowanie gwałtownego niszczenia struktur geologicznych i górniczych oraz analiza wpływu generowanych zjawisk dynamicznych na zachowanie się górotworu.

Projekty badawcze:
1. Numeryczna analiza stanu zagrożenia tąpaniami w rejonie zaburzeń tektonicznych. Grant nr N524 376 234 (2008-2010).
2. Metoda oceny stanu zagrożenia tąpaniami towarzyszącego eksploatacji w warunkach skrępowanych. Termin realizacji: 2003-2006.
3. Wpływ eksploatacji w rejonie zaburzeń tektonicznych o dużych zrzutach na kształtowanie się zagrożenia sejsmicznego w kopalniach Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Termin realizacji: 2006-2009.

Projekty celowe:
1. Zasady doboru optymalnej profilaktyki tąpaniowej w pokładach siodłowych KWK „Wesoła”. Termin realizacji: 2004-2007.

Opracowania dla przemysłu:
1. Ocena stopnia zagrożenia tąpaniami dla rejonu pokładu 402 na południe od Uskoku Kłodnickiego i na wschód od uskoku V. KWK „Halemba“. Termin realizacji: 2005.
2. Analiza warunków geomechanicznych oraz stanu naprężenia w pokładzie 409/4 w rejonie drążonego chodnika transportowego D-6 na poziomie 900m. KWK „Zofiówka“. Termin realizacji: 2006.
3. Analiza warunków prowadzenia planowanej eksploatacji w polu B pokład 349 w aspekcie możliwości wystąpienia zagrożenia tąpaniami. KWK „Murcki“. Termin realizacji: 2006.
4. Geneza wstrząsu 1,23E8 J oraz przyczyny tąpnięcia w dniu 13.05.2006 w rejonie ściany II-E1 w pokładzie 703/1. KWK „Rydułtowy“. Termin realizacji: 2006.
5. Zaliczenie pokładu 416 w partii F do odpowiedniego stopnia zagrożenia tąpaniami. KWK „Halemba“. Termin realizacji: 2006.
6. Ocena wielkości zagrożenia tąpaniami przy prowadzeniu eksploatacji pokładu 334/2 na poziomie 416m i pokładu 349 na poziomie 600m w partii F. KWK „Murcki“. Termin realizacji: 2006.
7. Ocena stanu zagrożenia tąpaniami dla planowanych w projekcie kompleksowym eksploatacji pokładów zagrożonych tąpaniami na lata 2007-2011 robót górniczych w PKW S.A. ZG „Sobieski“. Termin realizacji: 2007.
8. Ocena stanu zagrożenia tąpaniami dla robót górniczych projektowanych w pokładach 615 i 620 objętych Aneksem do Kompleksowego Projektu Eksploatacji Pokładów Zagrożonych Tąpaniami w ZG „Piekary“ na lata 2006-2010. Termin realizacji: 2007.
Najważniejsze uzyskane wyniki:
Wykonanie kilkudziesięciu wdrożonych opracowań dotyczących oceny stanu zagrożenia tąpaniami dla kopalń węgla, które pozwoliły na bezpieczną eksploatację złoża.
Opracowanie geomechanicznego systemu oceny stanu zagrożenia tąpaniami, a także nowego wskaźnika opisującego potencjalną skłonność do tąpań masywu skalnego.
Określenie warunków zmiany stanu naprężenia oraz przyczyn występowania i miejsc lokalizacji aktywności sejsmicznej górotworu.
Weryfikacja sposobu oceny stanu naprężenia oraz wielkości zagrożenia wstrząsami i tąpaniami w rejonach projektowanych i prowadzonych robót górniczych.
Opracowanie geomechanicznych zasad doboru profilaktyki tąpaniowej w kopalniach węgla kamiennego i rud miedzi.
Patenty, know how, wdrożenia:
1. Eksploatacja rud miedzi w obszarach sąsiadujących z sejmicznie aktywnymi zaburzeniami uskokowymi w LGOM. KGHM Polska Miedź S.A., ZG Rudna.
2. Zasady bezpiecznej eksploatacji grubych pokładów węgla w strefie ochrony autostrady w warunkach występowania zagrożeń tąpaniami, zawałami i pożarami. KHW S.A., KWK „Wieczorek”.
Najważniejsze publikacje:
1. J. DUBIŃSKI, A. TAJDUŚ, M. CAŁA, A. LURKA: Korelacja wyników geofizycznych i geomechanicznych w rejonie wystąpienia tąpnięcia w ZG ,,Lubin” w dniu 4 sierpnia 2003 roku. XXVII Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu : Zakopane, 14–19 marca 2004. Wydawnictwo KGBiG AGH, pod red. D. Flisiak, Kraków 2004, s. 611–622.
2. S. RYBICKI, M. CAŁA, T. CZERWIŃSKI, M. STEFANIUK: Rozpoznawanie i monitorowanie obszarów o podwyższonym stopniu zagrożenia procesami geodynamicznymi. Seminarium: Rejestracja i inwentaryzacja naturalnych zagrożeń geologicznych na terenie całego kraju, Kraków 23. 11. 2005. Wyd. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Warszawa : 2005, s. 28–30.
3. A. TAJDUŚ, J. FLISIAK, M. CAŁA: Wpływ pierwotnego stanu naprężenia w górotworze na zagrożenie tąpaniami. Tąpania 2004: XI międzynarodowa konferencja naukowo-techniczna, 8–10. 11. 2004, Ustroń, Wyd. GIG 2004, s. 325–356.
4. A. TAJDUŚ, A. SZUMIŃSKI, S. OLESIAK: Klasyfikacja skał tąpiących na podstawie wskaźnika wykorzystującego wyniki badań pozniszczeniowych. Geotechnika w budownictwie i górnictwie / pod red. Włodzimierza Brząkały, Jana Butry, Stefana Gałczyńskiego. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2003, s. 263–271.
5. T. MAJCHERCZYK, S. OLECHOWSKI: Analiza aktywności sejsmicznej podczas eksploatacji pokładu 703/1 ścianą VI-E1 w KWK ,,Rydułtowy-Anna”. Górnicze Zagrożenia Naturalne 2007: XIV międzynarodowa konferencja naukowo-techniczna : 6–9.11.2007, Ustroń, Prace Naukowe GIG, wyd. spec. Nr 4, 2007, s. 147–155.
6. P. MAŁKOWSKI, T. MAJCHERCZYK, Z. NIEDBALSKI: Analiza rozkładu wstrząsów górotworu w rejonie ściany B-1 pokładu 403/3 w aspekcie wybranych czynników górniczych i geologicznych. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne, Górnictwo i Geoinżynieria R. 31 z. 3/1, 2007, s. 385–393
7. T. MAJCHERCZYK, S. OLECHOWSKI: Wpływ prędkości wybierania na zagrożenie sejsmiczne w rejonie W1 i E1 – KWK ,,Rydułtowy-Anna”. Górnicze zagrożenia naturalne: 21–24. 11. 2005, Ustroń, Wyd. GIG, Katowice 2005, s. 155–165.
8. T. MAJCHERCZYK, D. WAŁACH, T. TATARA: Wpływ wstrząsów górniczych na odporność dynamiczną obiektów powierzchniowych. XXVIII Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu i Geoinżynierii : Szklarska Poręba, 13–18 marca 2005, Prace Naukowe Instytutu Geotechniki i Hydrotechniki Politechniki Wrocławskiej nr 75. Seria: Konferencje ; nr 41, s. 367–374.
9. Zorychta A.: Geomechaniczne przesłanki doboru stosowanej w kopalniach LGOM aktywnej profilaktyki tąpaniowej. Mat. Konf. „Opanowywanie zagrożeń naturalnych oraz prowadzenia akcji ratowniczych dla kierownika ruchu zakładu górniczego jego zastępcy, dyspozytorów ruchu oraz wyższego dozoru ruchu podziemnego zakładu górniczego”. Miedziowe Centrum Kształcenia Kadr. KGHM Polska Miedź. Duszniki 2005.
10. Zorychta A., Burtan Z., Chlebowski D.: Wpływ skrępowanych warunków górniczych na kształtowanie się stanu zagrożenia wstrząsami i tąpaniami w O/ZG Rudna. Materiały IV Konferencji nt. „Wybieranie złóż na dużych głębokościach oraz w trudnych warunkach geotermicznych”. Jugowice 2005.
11. Zorychta A., Burtan Z., Chlebowski D.: Kształtowanie się zagrożenia wstrząsami i tąpaniami w warunkach skrępowanych zaburzeniami tektonicznymi na przykładzie oddziału G-23 O/ZG Rudna. Zeszyty Specjalne Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej. Materiały Międzynarodowej Konferencji VII Szkoła Geomechaniki. Gliwice-Ustroń 2005.
12. Zorychta A., Chlebowski D., Burtan Z.: Wpływ skrępowanych warunków eksploatacji na zagrożenie sejsmiczne w polskim górnictwie rud miedzi. Materiały Międzynarodowej Konferencji nt. „Mining, geology and environment in the European Union”. Demänovská Dolina 2005.
13. Zorychta A., Burtan Z., Chlebowski D.: Wpływ warunków górniczych na kształtowanie się stanu zagrożenia wstrząsami i tąpaniami. Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud “Cuprum”, nr 3(36). Wydawnictwo KGHM Cuprum Sp. z.o.o. Centrum Badawczo-Rozwojowe, Wrocław 2005.
14. Zorychta A., Kłeczek Z., Chlebowski D.: Geomechaniczna analiza przyczyn wstrząsu górotworu zaistniałego w dniu 5.08.2005 w rejonie pola eksploatacyjnego G-1/7 O/ZG „Rudna”. Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud “Cuprum”, nr 4(37). Wydawnictwo KGHM Cuprum Sp. z.o.o. Centrum Badawczo-Rozwojowe, Wrocław 2005.
15. Zorychta A., Kłeczek Z., Etryk W., Krzyżowski A., Chlebowski D.: Wpływ zaszłości eksploatacyjnych i zaburzeń tektonicznych na możliwość wystąpienia tąpnięcia (na przykładzie tąpnięcia w KWK Pokój w dniu 27.07.2006). Prace naukowe – monografie (nr 19). Wydawnictwo Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG, Gliwice 2007.
16. Burtan Z., Chlebowski D: Poziom zagrożenia sejsmicznego w kopalniach węgla kamiennego a prowadzenie eksploatacji w warunkach skrępowanych. Czasopismo naukowo-techniczne „Mechanizacja i Automatyzacja Górnictwa”, nr 9/440/2007. Wydawnictwo Centrum Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa EMAG, Katowice 2007.
17. Zorychta A., Burtan Z., Chlebowski D.: Wielkość zagrożenia sejsmicznego w sąsiedztwie zaburzeń uskokowych o dużych zrzutach. Zeszyty Specjalne Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej. Materiały Międzynarodowej Konferencji VIII Szkoła Geomechaniki 2007, Gliwice-Ustroń 2007.
Dodatkowe informacje:
Wybrani członkowie zespołu badawczego są obecnymi lub byłymi członkami Komisji ds. Tąpań działającym przy WUG
Dane osoby kontaktowej:
dr hab. inż. Marek Cała, (12) 617-21-72, e-mail: cala@agh.edu.pl
prof. dr hab. inż. Tadeusz Majcherczyk, (12) 617-20-06, e-mail: tmajcher@agh.edu.pl
dr inż. Zbigniew Burtan, (12) 617-26-07, email: burtan@agh.edu.pl

data aktualizacji: 2008-11-18

All rights reserved (c) 2013 Akademia Górniczo-Hutnicza